W debacie o alimentach bardzo często miesza się kilka różnych porządków. Jedna rzecz to wysokość alimentów zasądzanych przez sądy. Druga to faktyczne wykonywanie obowiązku alimentacyjnego. Trzecia to świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, które nie są tym samym co alimenty płacone przez zobowiązanego rodzica, lecz formą publicznego wsparcia uruchamianą wtedy, gdy egzekucja alimentów okazuje się bezskuteczna. Żeby pisać o tym rzetelnie, trzeba te trzy obszary rozdzielić.
Najbardziej uporządkowane oficjalne dane o wysokości alimentów zasądzanych przez sądy pochodzą z zasobu danych publicznych Ministerstwa Sprawiedliwości. Z tego zasobu wynika, że w sprawach o alimenty i ich zmianę poza alimentami orzeczonymi przy rozwodzie średnia wysokość zasądzonych alimentów na rzecz dzieci wynosiła 829,9 zł w 2021 r., 906,8 zł w 2022 r. i 980,1 zł w 2023 r. W przypadku alimentów zasądzanych na rzecz dzieci w wyrokach rozwodowych średnie były wyższe i wynosiły odpowiednio 1079,0 zł w 2021 r., 1217,3 zł w 2022 r. i 1349,8 zł w 2023 r.
To rozróżnienie ma znaczenie takie, że nie istnieje jedna uniwersalna „średnia alimentów w Polsce”, bo wysokość zależy od rodzaju postępowania. Dane pokazują jednak wyraźnie, że w obu głównych kategoriach średnie kwoty rosły. Między 2021 a 2023 r. średnia w sprawach pozarozwodowych wzrosła o około 18,1%, a w sprawach rozwodowych o około 25,1%.
Z punktu widzenia polityki społecznej te liczby są bardzo istotne, bo pokazują, że rzeczywisty poziom alimentów zasądzanych przez sądy już od kilku lat wyraźnie przewyższa dawny maksymalny poziom świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Jeszcze do końca września 2024 r. świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego było ograniczone do 500 zł miesięcznie, nawet jeśli bieżąco ustalone alimenty były wyższe. Dopiero nowelizacja z końca 2024 r. podniosła ten limit do 1000 zł, z zastosowaniem od okresu świadczeniowego rozpoczętego 1 października 2024 r.
To oznacza, że stary limit 500 zł pokrywał przeciętnie tylko około 37,0% średniej kwoty alimentów zasądzanych przy rozwodzie i około 51,0% średniej kwoty alimentów zasądzanych poza rozwodem według danych za 2023 r. Po podniesieniu limitu do 1000 zł poziom ten poprawił się, ale nadal nie sięga przeciętnej wysokości alimentów zasądzanych przy rozwodzie, bo odpowiada około 74,1% tej średniej. W sprawach pozarozwodowych nowy limit 1000 zł jest już zbliżony do średniej z 2023 r. i nawet ją nieznacznie przekracza.