23 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Depresją. To nie jest symboliczna data ani okazja do powierzchownych haseł. To dzień, w którym warto mówić wprost o chorobie, która dotyczy milionów ludzi i realnie wpływa na zdrowie, relacje, pracę i bezpieczeństwo.
Według danych World Health Organization depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych na świecie. Szacuje się, że choruje na nią ponad 280 milionów osób. Jest jedną z głównych przyczyn niezdolności do pracy i funkcjonowania społecznego. Depresja nie jest chwilowym spadkiem nastroju. To zaburzenie, które obejmuje obniżenie nastroju, utratę odczuwania przyjemności, zaburzenia snu i apetytu, trudności z koncentracją, poczucie bezwartościowości, a w ciężkich przypadkach myśli samobójcze.
Dane World Health Organization pokazują również, że depresja jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka samobójstw. Każdego roku na świecie setki tysięcy osób odbierają sobie życie, a zaburzenia depresyjne należą do kluczowych przyczyn. To pokazuje skalę problemu i jego konsekwencje.
W kontekście przemocy i traum zależność jest jasno potwierdzona w badaniach naukowych. Osoby doświadczające przemocy fizycznej, psychicznej lub seksualnej są istotnie bardziej narażone na rozwój depresji. Badania epidemiologiczne prowadzone w różnych krajach wskazują, że doświadczenie przemocy w dzieciństwie znacząco zwiększa ryzyko zaburzeń nastroju w dorosłości. Wpływ ma zarówno jednorazowa trauma, jak i długotrwała ekspozycja na przemoc domową, przemoc rówieśniczą czy przemoc ze strony partnera.
Raporty World Health Organization dotyczące przemocy wobec kobiet pokazują, że kobiety, które doświadczyły przemocy ze strony partnera, częściej cierpią na depresję, zaburzenia lękowe oraz zespół stresu pourazowego. Mechanizm jest wieloczynnikowy. Przemoc narusza poczucie bezpieczeństwa, prowadzi do przewlekłego stresu, obniża samoocenę i wzmacnia poczucie bezradności. Długotrwały stres wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego i hormonalnego, co zwiększa podatność na zaburzenia nastroju.
Szczególnie silny związek obserwuje się między doświadczeniami przemocy w dzieciństwie a depresją w dorosłości. Badania nad tzw. niekorzystnymi doświadczeniami z dzieciństwa wskazują, że im większa liczba traumatycznych zdarzeń, tym wyższe ryzyko depresji, uzależnień i prób samobójczych w późniejszym życiu. Trauma nie znika sama. Może zmieniać sposób postrzegania siebie i świata, utrwalać przekonania o braku wpływu i braku wartości.
Depresja rozwijająca się w następstwie przemocy często jest dodatkowo utrudniona do rozpoznania. Osoba doświadczająca przemocy bywa izolowana, kontrolowana, pozbawiona wsparcia. Objawy depresji mogą być bagatelizowane lub przypisywane cechom charakteru. W rzeczywistości są reakcją organizmu na długotrwałe zagrożenie i krzywdę.
Warto podkreślić, że depresja jest chorobą, którą można i należy leczyć. Skuteczność psychoterapii i leczenia farmakologicznego jest potwierdzona badaniami klinicznymi. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie oraz dostęp do specjalistycznej pomocy. W przypadku osób po doświadczeniu przemocy pomoc powinna uwzględniać także pracę z traumą.
Światowy Dzień Walki z Depresją to moment, aby przypomnieć, że depresja nie jest słabością ani brakiem silnej woli. Jest zaburzeniem zdrowia psychicznego, które często ma swoje źródło w realnych doświadczeniach krzywdy, przemocy i przewlekłego stresu. Mówienie o tym wprost ma znaczenie. Umożliwia wcześniejsze reagowanie, lepsze rozumienie i skuteczniejszą pomoc osobom, które zmagają się nie tylko z objawami choroby, ale także z konsekwencjami traum.